Lise öğrencilerinde arkadaş özellikleri ve madde kullanımı - Erdem, Gizem; Y. Eke, Ceyda (Journal of Dependence, 2006)
Amaç: Bu çalışmanın amaçları, lise öğrencilerinin arkadaş özelliklerinin dağılımını belirlemek, madde kullanma riskini arttıran çevresel etmenleri incelemektir. Bununla birlikte, madde kullanan öğrencilerin arkadaş özelliklerini ortaya koymak hedeflenmektedir.Yöntem: Gençlik Araştırması kapsamında, İstanbul’un 15 ilçesinden rasgele 43 okul seçilmiştir. 2004 Mart - Mayıs tarihleri arasında 10. sınıf öğrencilerine toplam 3843 anket uygulanmıştır. Anketlerin 3168’i geçerlidir. Bu çalışmada, kullanılan anket formunun arkadaş özellikleri ve madde kullanımı ile ilgili bölümleri değerlendirilmiştir.Bulgular: Araştırmada, yaşam boyu en az bir kez tütün ve alkol kullanım yaygınlığı sırasıyla %34.3 ve %49.7, herhangi bir madde kullanımı ise %14.3 olarak belirlenmiştir. Madde kullanma riskini arttıran arkadaş özellikleri içinde, öğrencinin madde kullanan arkadaşı bulunması önplana çıkmaktadır. Madde kullanan arkadaşı olanların, madde kullanma riski yaklaşık 6 kat fazladır. Bununla birlikte, erkeklerde polisle başı belaya giren ve hırsızlık yapan arkadaşı olma riski kızlara göre yaklaşık 2.5 kat, bilerek başkasının malına zarar veren arkadaşı bulunma riski ise 2 kat fazladır. Fakat, madde kullanan kızların anti-sosyal arkadaşları bulunması riski erkeklere oranla daha yüksektir. Örneğin, madde kullandığını belirten kızlarda hırsızlık yapan arkadaşı olma riski 6.6 iken, bu risk madde kullanan erkek öğrencilerde 3.3’tür. Madde kullananların %50.2’sinin, madde kullanmayanlarınsa %15.2’sinin madde kullanan arkadaşı vardır.Sonuç: Bu çalışmanın arkadaş etkisini daha ayrıntılı incelemek için riskli arkadaş grubunun yapısı da gözönünde tutularak tekrarlanması gerekmektedir. Risk etmenleri içinde arkadaş etkisi, cinsiyet karşılaştırması yapılarak yeniden ele alınmalıdır.
Keywords: Madde kullanımı; arkadaş özellikleri; arkadaş etkisi; risk etmenleri; ergenlik; cinsiyet